กลุ่มนโยบายสาธารณะและกฎหมาย>ว-การพัฒนาธุรกิจชุมชนโกโก้ในการพัฒนาอาชีพบนพื้นที่สูงในจังหวัดน่าน-วันวสา วิโรจนารมย์
ว-การพัฒนาธุรกิจชุมชนโกโก้ในการพัฒนาอาชีพบนพื้นที่สูงในจังหวัดน่าน-วันวสา วิโรจนารมย์
ผู้วิจัย : ดร.วันวสา วิโรจนารมย์   โพสต์ เมื่อ 06 มิถุนายน 2022

การพัฒนาธุรกิจชุมชนโกโก้ในการพัฒนาอาชีพบนพื้นที่สูงในจังหวัดน่าน มีวัตถุประสงค์ของการวิจัย 2 ประการ ได้แก่ 1) เพื่อพัฒนาธุรกิจชุมชนโกโก้บนพื้นที่สูง ด้วยการบริหารจัดการโซ่อุปทานการผลิตโกโก้ และ 2) เพื่อนำเสนอข้อเสนอแนะเชิงนโยบายในการพัฒนาธุรกิจชุมชนโกโก้ ที่เหมาะสมกับมิติทางด้านเศรษฐกิจ สังคม และกายภาพของชุมชนบนพื้นที่สูง การวิจัยครั้งนี้ได้เลือกกลุ่มตัวอย่างแบบเจาะจงจาก 5 ชุมชน ใน 4 อำเภอ ได้แก่ อำเภอสองแคว อำเภอท่าวังผา อำเภอภูเพียง และอำเภอนาหมื่น จำนวนเกษตรกร 24 ครัวเรือน ผลการวิจัย พบว่า

ธุรกิจชุมชนโกโก้มีการบริหารโซ่อุปทาน 5 ห่วงโซ่ ที่ก่อให้เกิดการเปลี่ยนแปลง ในโซ่ที่ 1 การผลิตโกโก้ผลสด การจัดการองค์ความรู้ด้านการตัดแต่งกิ่ง และการให้ปุ๋ยบำรุงดินและต้นโกโก้ เพิ่มประสิทธิภาพการผลิตทำให้ผลผลิตเพิ่มขึ้น ชุมชนมีมูลค่าผลผลิตเพิ่มขึ้นเป็น 905,760 บาท/ปี อัตราผลตอบแทนจากการลงทุนร้อยละ 9.17 โซ่ที่ 2 การรวบรวมโกโก้ผลสด ในโซ่นี้ทางโครงการฯ ไม่ได้เข้ามาแทรกแซง ผู้รวบรวมได้แก่ สหกรณ์การเกษตร โดยมีมูลค่าการรวบรวมโกโก้ผลสด รวมทั้งสิ้น 1,047,840 บาท/ปี อัตราผลตอบแทนจากการลงทุนร้อยละ 8.86 โซ่ที่ 3 การแปรรูปโกโก้ผลสดเป็นเมล็ดโกโก้แห้ง ชุมชนมีการแปรรูปโกโก้ผลสดเป็นเมล็ดโกโก้แห้ง มีมูลค่ารวมทั้งสิ้น 106,560 บาท/ปี อัตราผลตอบแทนจากการลงทุนร้อยละ 6.55 โซ่ที่ 4 การแปรรูปเมล็ดโกโก้แห้งเป็นผลิตภัณฑ์โกโก้ ชุมชนทำการแปรรูปเมล็ดโกโก้แห้งเป็นผลิตภัณฑ์ จำนวน 2 ชนิด ได้แก่ โกโก้นิปส์ และโกโก้แมส มีมูลค่าผลิตภัณฑ์โกโก้ รวมทั้งสิ้น 48,495 บาท/ปี มีอัตราผลตอบแทนจากการลงทุนร้อยละ 46.98 และโซ่ที่ 5 การตลาด เยาวชนซึ่งเป็นผู้ประกอบการของชุมชนนาผลิตภัณฑ์โกโก้นิปส์ และโกโก้แมสขนาด มาทำการตลาด มีมูลค่าผลิตภัณฑ์โกโก้ รวมทั้งสิ้น 61,846.14 บาท/ปี อัตราผลตอบแทนจากการลงทุนร้อยละ 12.55 การเปลี่ยนแปลงในธุรกิจชุมชนตลอดโซ่อุปทานการผลิตโกโก้มีมูลค่ารวม 213,044.43 บาท/ปี หรือเพิ่มขึ้นร้อยละ 26.40 ของฐานมูลค่าเศรษฐกิจเดิม

ข้อเสนอแนะเชิงนโยบาย ประกอบด้วย

1. ธุรกิจชุมชนโกโก้ เป็นพืชเศรษฐกิจที่มีศักยภาพในการสร้างรายได้และยึดเป็นอาชีพหลักที่ต้องการกลไกการรวมกลุ่มเกษตรกร เพื่อจัดการองค์ความรู้และเทคโนโลยี 4 ประการ ได้แก่ การจัดการแปลงปลูก การแปรรูปโกโก้ผลสดเป็นเมล็ดโกโก้แห้ง การแปรรูปเมล็ดโกโก้แห้งเป็นผลิตภัณฑ์โกโก้ และการตลาดผลิตภัณฑ์โกโก้

2. การพัฒนาให้ธุรกิจชุมชนโกโก้มีความยั่งยืนต้องสร้างแรงจูงใจให้แก่ชุมชนในการรวมกลุ่มแปรรูปเพื่อลดความเสี่ยงจากการขายผลสด และเพิ่มมูลค่าผลผลิต

3. ปัจจัยแห่งความสำเร็จ และเงื่อนไขการบริหารจัดการโซ่อุปทานโกโก้ ควรได้รับการผลักดัน และการเชื่อมโยงการตลาดอย่างเป็นระบบ เนื่องจากโกโก้ยังสามารถเป็นตลาดเฉพาะได้ โดยเกษตรกรอาจสามารถขายเป็นเมล็ดแห้งหรือผลิตและแปรรูปเป็นผลิตภัณฑ์โกโก้ด้วยเครื่องมือที่ตัวเองมีอยู่

This study investigated the growing of cocoa as a community business, as a factor in the generation of upland career development in Nan province. There were two objectives:

1) to expand upland community cocoa business by supply chain management and

2) to propose policy recommendations for the cocoa community business. These recommendations are suited to the upland socio-economic and landscape ecology.

This research was conducted by selective sampling from five communities in four subdistricts: Song Khwae, Tha Wang Pha, Phu Phiang, and Na Muen, Nan Province, a total of 24 farming households.

There were five supply chains in the cocoa community business which influenced the outcome. The first step was fresh cocoa production. Increasing knowledge and skills in pruning, soil and cocoa fertilization was conducted to increase production efficiency. Production values were increased to 905,760 Baht/year. Return on investment was 9.17 %. The second step was fresh cocoa aggregation. This project was not an intervention in this supply chain. The agricultural co-operatives provided the aggregation in this supply chain. The fresh cocoa was valued at 1,047,840 Baht/year. Return on investment was 8.86%. The third step was production processing (fresh cocoa to raw dried cocoa beans). It was worth 106,560 Baht/year. Return on investment was 6.55%. The fourth step was raw dried cocoa beans to cocoa community products. The communities processed raw dried cocoa beans to two products: cocoa nibs and cocoa mass. The cocoa products were valued 48,495 Baht/year. Return on investment was 46.98 %. The fifth step was marketing. The youth who are the community entrepreneurs delivered cocoa nibs and cocoa mass to markets. It was worth 61,846.14 Baht/year. Return on investment was 12.55%. The increase from the previous economic value in this community business, throughout cocoa supply chain was valued at 213,044.43 Baht/year or 26.40 %.

Policy Recommendations:

Growing cocoa has the potential to generate income as a community enterprise. This could be managed by farmers’ co-operatives.

1. There are four main issues (cultivated area management, fresh cocoa to raw dried cocoa beans processing, raw dried cocoa beans to cocoa community product processing, and cocoa product marketing) needed for improvement in knowledge management and technology.

2. It is imperative to motivate villagers to set up the farmers’ groups (co-operatives) for cocoa processing. This will assist in to reducing the risk in fresh cocoa selling and value-adding so it can make this cocoa community business sustainable.

3. Keys of success and cocoa supply management should be promoted and systematically linked to the markets. Cocoa growing could be a niche market, if farmers are able to produce and sell raw dried cocoa beans as well as process them to cocoa products using their own equipment.