กลุ่มอนาคตศึกษา>พ- คนเมือง 4.0 : อนาคตชีวิตเมืองในประเทศไทย โครงการย่อยที่ 5 - การซื้อของในเมือง-พรสรร วิเชียรประดิษฐ์
พ- คนเมือง 4.0 : อนาคตชีวิตเมืองในประเทศไทย โครงการย่อยที่ 5 - การซื้อของในเมือง-พรสรร วิเชียรประดิษฐ์
ผู้วิจัย : พรสรร วิเชียรประดิษฐ์   โพสต์ เมื่อ 13 เมษายน 2021

งานวิจัยนี้เป็นการศึกษาอนาคตของการซื้อของในเมืองจากการคาดการณ์อนาคต โดยขอบเขตของงานวิจัยเน้นการศึกษาเกี่ยวกับการซื้อสินค้าอุปโภคบริโภคในชีวิตประจําวัน (Grocery Shopping) โดยเฉพาะในส่วนที่เป็นความต้องการพื้นฐาน เช่น อาหาร ของใช้ในชีวิตประจําวัน เท่านั้น เนื่องจากการตัดสินใจส่วนใหญ่จะถูกกรอบด้วยกรอบทางเศรษฐกิจ สังคม และสิ่งแวดล้อมของผู้บริโภค โดยจะไม่ครอบคลุมถึงสินค้าฟุ่มเฟือย

จากการกวาดสัญญาณตามกรอบ STEEP(V) และการสร้างแผนผังระบบพลวัต (system dynamics map) พบประเด็นที่มีผลต่อการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมการซื้อของใช้ในชีวิตประจําวันของคนเมืองในยุคปัจจุบันเป็นอย่างมาก คือ การแพร่หลายของร้านสะดวกซื้อ และการเติบโตของอีคอมเมิร์ซ การเปลี่ยนแปลงทั้งสองประการนี้เกี่ยวพันโดยตรงกับแนวโน้มในด้านอื่น ๆ ทั้งด้านโครงสร้างประชากรและรูปแบบครัวเรือนรูปแบบการอยู่อาศัย รูปแบบการทํางาน รูปแบบการใช้ชีวิต และรูปแบบการเดินทาง โดยผู้วิจัยได้สรุปแนวโน้มปัจจุบันของการซื้ออุปโภคบริโภคของคนเมืองในมหานครกรุงเทพได้เป็น 4 ประเด็น ได้แก่ 1) ใคร ๆ ก็ไปเซเว่น 2) บริการช่วยซื้อคือตัวช่วยของคนเมือง 3) ทางออกอยู่ที่ออนไลน์และ 4) รถพุ่มพวงคือเทวดามาโปรด

จากนั้นจึงพัฒนาภาพอนาคตฐานจากแนวโน้มปัจจุบัน และได้นําปัจจัยการขับเคลื่อนสําคัญ 2 ปัจจัยที่มีความไม่แน่นอนสูงและจะสร้างผลกระทบสูง คือ รูปแบบการพัฒนาเมือง และ ความหลากหลายของสินค้าในตลาด มาใช้สร้างฉากทัศน์ทั้งหมด 4 ฉาก ได้แก่ 1) ย่านการค้ายกเครื่อง 2) ตลาดนัดต่างระดับ 3) เคอรี่ที่รอคอย และ 4) เซเว่นยืนหนึ่ง จากการประเมินฉากทัศน์ในมิติของความเสมอภาค ความยั่งยืน และประสิทธิภาพรวมถึงจากการสัมมนาเชิงปฏิบัติการ พบว่าภาพอนาคตพึงประสงค์ที่สุดจากทั้ง 4 ฉาก คือ ฉากทัศน์ที่ 1 ย่านการค้ายกเครื่อง ซึ่งมีสินค้าในระบบที่หลากหลาย ย่านกลางค้ากลางเมืองได้รับการฟื้นฟูเนื่องจากผู้คนอาศัยอยู่ภายในเมืองอย่างหนาแน่นในอาคารสูง มีการจ้างงานจํานวนมากในภาคบริการ มีการอํานวยความสะดวกต่างๆ ความต้องการของลูกค้า ร้านค้าไฮเทครวมถึงร้านค้าต่าง ๆ มีบริการจัดส่งสินค้าจากย่านการค้าสู่ที่พักด้วยการใช้แรงงานคนและยานพาหนะไม่ใช่เครื่องยนต์ และจะเกิดอุปกรณ์เพื่ออํานวยความสะดวกสําหรับการซื้อของ เช่น โดรนขนของอัตโนมัติ ซึ่งสามารถพามาช่วยจับจ่ายใช้สอยแทนมนุษย์ได้

จากภาพอนาคตฐานและอนาคตพึงประสงค์ผู้วิจัยได้นําเสนอข้อเสนอแนะเชิงนโยบายเป็น 1) ยุทธศาสตร์เพื่อรับมือการซื้อของในอนาคตฐาน 3 ข้อ ได้แก่ ยุทธศาสตร์การพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานยุทธศาสตร์การบริหารจัดการตลาด และยุทธศาสตร์ด้านเทคโนโลยีสารสนเทศ และ 2) ยุทธศาสตร์เพื่อดําเนินการสร้างการซื้อของในอนาคตพึงประสงค์5 ข้อ ได้แก่ ยุทธศาสตร์ด้านการผลิตสินค้า ยุทธศาสตร์ด้านการขนส่งสินค้าและการบริการ ยุทธศาสตร์ด้านการพัฒนาและฟื้นฟูเมือง ยุทธศาสตร์ด้านแรงงาน และยุทธศาสตร์ด้านข้อมูลสารสนเทศ

These research aims to study futures of urban shopping by foresight methodology. The research focuses on grocery shopping, exclude luxury goods, especially which is basic needs of living, such as food or daily goods, because purchasing decisions are made by social, economic and environmental conditions of the customers.

From STEEP(V) scanning process and system dynamics mapping, it is found that Branching of convenience stores and Growth of E-commerce are 2 major factors that affect behavior changes of urbanites’ daily consumption in these days. These factors directly relate to trends in other dimensions of urban living, e.g., structure of population and household, living environment, working pattern, lifestyle, and mobility. Therefore, urban shopping trends in Bangkok Metropolitan Area are summarized in 4 topics; 1) Everyone goes to 7-eleven, 2) Purchase service is the urbanites’ supporter, 3) Go online, or die!, and 4) Grocery truck is the angel.

From those trends, base-line future is developed. Besides, 2 drivers with high uncertainty and impact; Urban development pattern and Variety of goods in the market, are brought to create 2x2 scenarios, i.e., 1) Upgraded Shopping Street, 2) Multi-class Weekend Market, 3) Awaited Kerry Express, and 4) Monopolized 7-eleven. The first scenario ‘Upgraded Shopping Street’ is selected as the preferable future from equity-sustainability-efficiency evaluation process and participatory workshop. The scenario describes situation with variety of goods in downtown shopping streets where are revitalized by urban re-concentration, and people live densely in high-rise buildings downtown. Employment in service sector is large, and there are many services according to variation of people’s needs. Shops, both hi-tech and ordinary ones, provides goods delivery service with human power and non-motorized vehicles. Devices are created for convenience such as assistant drone to help personal shopping.

Some policy recommendations are developed from base-line future and preferable future. 3 strategies answering base-line future are; strategy for infrastructure development, strategy for market management, and strategy for IT. Furthermore, 5 strategies creating preferable future are; strategy for goods production, strategy for logistics and service, strategy for urban development and renewal, strategy for labor, and strategy for data collection.