กลุ่มส่องโลกปริทรรศน์>อ-การประเมินผลผลิตและผลลัพธ์งานวิจัยด้านการศึกษา เกษตร และอาหาร-อรุณี อินทรไพโรจน์
อ-การประเมินผลผลิตและผลลัพธ์งานวิจัยด้านการศึกษา เกษตร และอาหาร-อรุณี อินทรไพโรจน์
ผู้วิจัย : รองศาสตราจารย์ ดร.อรุณี อินทรไพโรจน์   โพสต์ เมื่อ 10 สิงหาคม 2022

การศึกษาเรื่อง “การประเมินผลผลิตและผลลัพธ์งานวิจัยด้านการศึกษา เกษตรและอาหาร” เป็นการสำรวจและทบทวนงานวิจัยด้านการศึกษาในรอบระยะเวลา 12 ปี เริ่มตั้งแต่ พ.ศ. 2553 ถึง พ.ศ. 2564 วัตถุประสงค์ของการศึกษาเพื่อให้เข้าใจงานวิจัยในสาขาดังกล่าวที่เกี่ยวข้องกับปัจจัยนำเข้า เช่น งบประมาณการลงทุนด้านงานวิจัย จำนวนโครงการ จำนวนนักวิจัย หน่วยงานด้านการพัฒนางานวิจัย การนำความรู้ด้านงานวิจัยไปถ่ายทอดให้กับนิสิต นักศึกษา ผ่านการเป็นที่ปรึกษาวิทยานิพนธ์ รวมถึงการเผยแพร่งานวิจัยผ่านวารสารวิจัย

การประมวลผลข้อมูลและความรู้แบ่งเป็น 3 ประเภทหลัก ได้แก่ โครงการวิจัย งานวิทยานิพนธ์ และงานเผยแพร่บทความวิชาการ การศึกษาใช้ข้อมูลที่จัดเก็บในระบบสารสนเทศและฐานข้อมูลหลัก 3 ระบบได้แก่ ระบบข้อมูลสารสนเทศวิจัยและนวัตกรรมแห่งชาติ (NRIIS) ฐานข้อมูลวิทยานิพนธ์ไทย (ThaiLIS) และระบบฐานข้อมูลวารสารอิเล็กทรอนิกส์กลางของประเทศไทย (ThaiJo)

ผลการวิเคราะห์เชิงปริมาณเพื่อประเมินผลผลิตและผลลัพธ์งานวิจัยด้านการศึกษา เกษตร อาหาร สังคม และ วิทยาศาสตร์การแพทย์ รวม 5 สาขา ข้อมูลที่ใช้ศึกษาภายหลังจากผ่านกระบวนการทำความสะอาดประกอบด้วย โครงการวิจัยรวม 31,509 โครงการ ดำเนินการโดยนักวิจัยจานวน 89,322 คน และงบประมาณรวม 22,401.0 ล้าน วิทยานิพนธ์และผู้เขียนจำนวน 64,261 รายการ/ คน บทความวิชาการจำนวน 106,204 บทความ และผู้เขียนบทความจำนวน 246,027 คน

ผลลัพธ์ที่ได้ในภาพรวมโครงการวิจัยทั้ง 5 สาขา (ระหว่าง พ.ศ. 2553-2561) สามารถสรุปได้ดังนี้ ค่าเฉลี่ยโครงการวิจัยต่อปี 3,501 โครงการ ค่าเฉลี่ยงบประมาณวิจัยต่อปี 2,489.2 ล้านบาท จำนวนนักวิจัยต่อโครงการ (รวมการนับซ้ำ) 2.8 คน/ โครงการ จำนวนนักวิจัยต่อโครงการ (หักการนับซ้ำ) 1.3 คน/ โครงการ งบประมาณวิจัยต่อโครงการวิจัย 7.1 แสนบาท งบประมาณวิจัยต่อนักวิจัย 1 คน (หักการนับซ้ำ) 5.6 แสนบาท

ผลการศึกษาภาพรวมวิทยานิพนธ์พบว่าสาขาการศึกษามีจำนวนสูงสุด 33,637 รายการ รองลงมาเป็นสาขาสังคม วิทยานิพนธ์สาขาการศึกษาและสังคมมีแนวโน้มลดลงอย่างต่อเนื่อง วิทยานิพนธ์สาขาอาหารและสาขาวิทยาศาสตร์การแพทย์มีจำนวนไม่มากนักแต่จำนวนค่อนข้างคงที่เมื่อเปรียบเทียบกับวิทยานิพนธ์สาขาอื่น

ผลการศึกษาภาพรวมด้านบทความทางวิชาการพบว่า วารสารที่ผ่านการรับรองคุณภาพ (TCI) มีจำนวน 241 วารสาร (ร้อยละ 26.8) จาก 899 วารสาร บทความวิชาการที่ตีพิมพ์ในวารสารที่ผ่านการรับรองคุณภาพของ (TCI 1) มีจำนวน 36,102 บทความ (ร้อยละ 34.0) ของบทความทั้งหมด จากผู้เขียนบทความวิชาการ 92,697 คน (ร้อยละ 37.7) (ยังไม่หักการนับซ้ำ)

งานวิจัยส่วนใหญ่ ถูกนำไปใช้ประโยชน์ด้านวิชาการเป็นหลัก (ร้อยละ 76.8) รองลงมาเป็นด้านสังคมและชุมชน ด้านเศรษฐกิจ-พาณิชย์-อุตสาหกรรม และด้านนโยบาย งานวิจัยสาขาอาหารถูกนำไปใช้เพื่อประโยชน์ด้านเศรษฐกิจ พาณิชย์ อุตสาหกรรม และ งานวิจัยสาขาการศึกษาถูกนำไปใช้เพื่อประโยชน์เชิงนโยบาย

การกระจุกตัวของงานวิจัยในเชิงพื้นที่สาขาการศึกษามีการกระจายตัวของงานวิจัยอยู่ทั่วประเทศโดยเฉพาะเป็นการวิจัยจากกลุ่มโรงเรียนและเขตพื้นที่การศึกษา มีการกระจุกตัวเชิงพื้นที่มากที่สุดอยู่ที่กรุงเทพมหานคร งานวิจัยสาขาการเกษตรส่วนใหญ่จะไม่ระบุพื้นที่เพราะเป็นการวิจัยในหน่วยงานที่รับผิดชอบ เป็นการศึกษาในภาพรวม หรืองานที่ไม่ต้องระบุพื้นที่ งานวิจัยอยู่ที่จังหวัดเชียงใหม่มากที่สุด การกระจุกตัวของงานวิจัยสาขาอาหารมีลักษณะเช่นเดียวกับสาขาเกษตรคือไม่ระบุพื้นที่ การทางานวิจัยกระจุกตัวที่กรุงเทพมหานครมากที่สุด

ความชุกของของหัวข้อวิจัยสาขาการศึกษา ได้แก่ ผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน การจัดการเรียนรู้ กิจกรรมการเรียนรู้ การบริหารการศึกษา การบริหารงานวิชาการ การพัฒนาหลักสูตร การจัดการเรียนการสอน การพัฒนาบทเรียน การมีส่วนร่วม การประกันคุณภาพ เป็นต้น

ผลิตภัณฑ์สาขาการเกษตรที่มีงานวิจัยมากที่สุดคือข้าว ปุ๋ย อาหาร ปลา ยางพารา มันสาปะหลัง อ้อย เป็นต้น ประเด็นวิจัยที่เกี่ยวกับกิจกรรมการดำเนินงาน ได้แก่ การผลิต การเจริญเติบโต การปลูก การวิจัยและพัฒนา การใช้ประโยชน์ การเพิ่มผลผลิต การพัฒนาผลิตภัณฑ์ การปรับปรุงพันธ์ การเพาะเลี้ยง การอนุรักษ์พันธุกรรม

ผลิตภัณฑ์อาหารที่มีงานวิจัยมากที่สุด ได้แก่ อาหาร ข้าว เครื่องดื่ม เครื่องดื่มแอลกอฮอล์ ร้านอาหาร ข้าวกล้อง ขนม เป็นต้น ประเด็นวิจัยที่เกี่ยวกับการดำเนินการกิจกรรมด้านอาหาร ได้แก่ การผลิต การพัฒนาผลิตภัณฑ์ พฤติกรรมการบริโภค การแปรรูป กระบวนการผลิต การยืดอายุการเก็บรักษา เป็นต้น

The study, “Evaluation of research outputs and outcomes in education, agriculture and food, is a survey and review of research in Thailand over a period of 12 years, from 2010 to 2021. The study is designed to understand research related to input factors such as research budget, number of projects, number of researchers and research development agency, to transfer research knowledge to students through thesis work, and to disseminate knowledge through academic journals.

There are three main types of data, including research projects, thesis work and academic articles. The study used data stored in three main information systems and databases: National Research and Innovation Information System (NRIIS), ThaiLIS Digital Collection (ThaiLIS), and Thai Journal Online (ThaiJo).

Quantitative analysis is employed to assess research outputs and research outcomes in five research fields (education, agriculture, food, social science and medical sciences). The information after the cleaning process consists of 31,509 research projects implemented by 89,322 researchers with a total budget of 22,401.0 million Baht, 64,261 theses/ thesis authors, and 106,204 academic articles with 246,027 article authors.

The results obtained from the five research fields (between 2010 and 2018) can be summarized as follows: the average number of research projects per year was 3,501 with an average budget of 2,489.2 million Baht. The average number of researchers per project was 1.3 people. The average research budget was 0.71 million Baht per project. The average research budget per researcher (minus double counting) was 0.56 million Baht.

The study revealed that educational theses had the highest number, with 33,637 items, followed by social science. However, both tend to decline continuously. The number of theses in food and medical sciences was relatively small and stable when compared to other thesis fields.

The overview study of academic articles revealed that there were 241 quality certified journals (26.8%) from 899 journals. Academic articles published in quality accredited journals amounted to 36,102 articles (34.0%) of the total. The number of authors of academic papers was 92,697 people (37.7 percent).

Most research (76.8%) was primarily used for academic purposes. followed by social and community, economic-commercial-industrial and policy purposes. Food research was applied for economic-commercial-industrial benefits. Educational research was used for policy benefits rather than research in the other two fields.

The spatial concentration of research in the field of education was distributed throughout the country, especially from school groups and educational districts. The highest concentration was in Bangkok. Most agricultural research was not identified due to research related to the mission of the responsible agency, overall research, or experimental research. However, the research was conducted in Chiang Mai Province. The concentration of food research was similar to that in the agricultural field. The area was not specified, although mostly concentrated in Bangkok.

The main focus of research topics in the field of education was academic achievement. learning management, learning activities, academic administration, course development, teaching management, lesson development, participation, and quality assurance. The prevalence of research topics focusing on agricultural products was rice, fertilizer, food, fish, rubber, cassava, and sugarcane. Research issues related to operational activities included production, growth, planting, research and development, utilization, productivity, product development, breed improvement, and genetic preservation. The main research topics focusing on food products included rice, beverages, alcoholic beverages and restaurants, brown rice, and snacks. Research issues related to food activities focused on production, product development. consumption behavior, food processing, production process and extending shelf life.